وقتی فناوری، لیزینگ را متحول می‌کند

صنعت لیزینگ آمریکا طی دو دهه گذشته تغییرات قابل‌توجهی را تجربه کرده است. تغییر الگوی استفاده از دارایی‌ها در کنار پیشرفت فناوری، باعث شده لیزینگ از یک روش سنتی تأمین مالی فاصله گرفته و به یکی از ابزارهای مهم تأمین مالی غیربانکی تبدیل شود. بر اساس داده‌های انجمن تأمین مالی و لیزینگ تجهیزات آمریکا (ELFA)، ارزش بازار تأمین مالی و لیزینگ تجهیزات در این کشور در سال ۲۰۲۳ از ۱.۱ تریلیون دلار فراتر رفته و بخش قابل‌توجهی از شرکت‌های آمریکایی برای خرید یا استفاده از دارایی‌های موردنیاز خود از خدمات لیزینگ و تأمین مالی دارایی بهره می‌گیرند. در این میان، بخش خصوصی سهم مهمی از تقاضای بازار را به خود اختصاص داده و حوزه‌هایی مانند فناوری، حمل‌ونقل، سلامت و انرژی از بخش‌های فعال در استفاده از این خدمات به شمار می‌روند.

یکی از مهم‌ترین عوامل تحول این صنعت، حرکت به سمت فرایندهای دیجیتال است؛ به‌گونه‌ای که ثبت درخواست، احراز هویت، اعتبارسنجی، بررسی مدارک و انعقاد قرارداد در بسیاری از موارد از طریق پلتفرم‌های آنلاین انجام می‌شود. این روند علاوه بر افزایش سرعت ارائه خدمات، امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر و مدیریت بهتر ریسک را فراهم کرده است. همزمان، دامنه دارایی‌های قابل تأمین مالی نیز گسترش یافته و لیزینگ از ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی به حوزه‌هایی مانند نرم‌افزار، تجهیزات پزشکی و دارایی‌های فناورانه رسیده است. از سوی دیگر، تغییر نیاز مشتریان به شکل‌گیری مدل‌های انعطاف‌پذیر مانند لیزینگ اشتراکی، پرداخت بر اساس میزان استفاده و «لیزینگ به‌عنوان خدمت» منجر شده است؛ روندی که به‌ویژه در حوزه خودرو و خودروهای برقی مورد توجه قرار گرفته است.

در کنار این تحولات، توجه به موضوعات زیست‌محیطی و توسعه پایدار نیز جایگاه تازه‌ای در صنعت لیزینگ پیدا کرده است و تأمین مالی تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و سایر فناوری‌های کم‌مصرف، بخشی از روند رو به رشد تأمین مالی سبز را شکل داده است. البته صنعت لیزینگ همچنان با چالش‌هایی مانند نوسانات نرخ بهره، افزایش رقابت شرکت‌های فین‌تک و تغییرات شرایط اقتصادی مواجه است؛ چالش‌هایی که در مقابل، فرصت استفاده از هوش مصنوعی، تحلیل داده و روش‌های پیشرفته اعتبارسنجی را برای مدیریت ریسک و تصمیم‌گیری دقیق‌تر ایجاد کرده‌اند.

مجموع این تجربه‌ها می‌تواند برای صنعت لیزینگ ایران نیز قابل توجه باشد. توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، تقویت اعتبارسنجی هوشمند، استفاده از داده و هوش مصنوعی و گسترش همکاری میان شرکت‌های لیزینگ و فین‌تک‌ها می‌تواند به افزایش سرعت، کاهش هزینه و بهبود کیفیت خدمات منجر شود. همچنین توسعه تأمین مالی در حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، انرژی، تجهیزات پزشکی، ماشین‌آلات و وسایل نقلیه می‌تواند به تنوع‌بخشی سبد خدمات شرکت‌های واسپاری در کشور کمک کند. در نهایت، بهره‌گیری از تجربه بازارهای پیشرفته، با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و مقررات داخلی، می‌تواند مسیر حرکت صنعت لیزینگ ایران را به سوی خدماتی دیجیتال، متنوع، سریع و مشتری‌محور هموارتر کند.